korinthia.net
Δήμος Ξυλοκάστρου

Νέες Βρυσούλες

Χωριό που βρίσκεται δυτικά - νοτιοδυτικά του Ξυλοκάστρου σε υψόμετρο 420 μέτρων. Αρχικά ονομάζονταν Τσερεγούνι και σαν οικισμός αποτελούσε τμήμα του Δήμου Ζάχολης. Ο Δήμος Ζάχολης είχε έδρα τη Ζάχολη και κάλυπτε την περιοχή που σήμερα περικλείεται από τα χωριά Ζάχολη, Πύργο, Νέες Βρυσούλες (Τσερεγούνι), Κάτω Λουτρό και Δερβένι. Η πρώτη πληθυσμιακή απογραφή στο χωριό έγινε το 1827- 28 από την επιστημονική ομάδα που συνόδευε το στρατηγό Μαιζώνα. Στο χωριό τότε κατοικούσαν 8 οικογένειες, μια από αυτές ήταν του Παναγιώτη Καραβά ο οποίος είχε γεννηθεί στην Καρυά γύρω στο 1770. Στις αρχές του 20ου αιώνα, οι εκλογείς των οικισμών του νομού Αργολίδοκορινθίας υπέβαλαν αιτήσεις για να αναγνωριστούν οι οικισμοί τους ως κοινότητες. Οι αιτήσεις έγιναν δεκτές και ο τότε οικισμός Τσερεγούνι και ο κοντινός του Κούτσι αναγνωρίστηκαν σαν μία κοινότητα με το Βασιλικό Διάταγμα της 31 - 8 -1912. Το 1922, ύστερα από αίτηση κατοίκων του οικισμού Κούτσι, με το ΒΔ της 17-3-1922 οι οικισμοί Τσερεγουνίου και Κουτσίου λειτούργησαν σαν ανεξάρτητες κοινότητες. Το Σεπτέμβριο του 1927, με απόφαση της Επιτροπής των Τοπωνυμίων της Ελλάδας, το Τσερεγούνι μετονομάστηκε σε Βρυσούλες. Κατά την περίοδο της Γερμανικής κατοχής ένα απροσδόκητο συμβάν έμελλε να καθορίσει την περαιτέρω πορεία και εξέλιξη του χωριού. Στα τέλη του Φεβρουαρίου 1942 έβρεχε ασταμάτητα επί μέρες. Στις 4 Μαρτίου 1942 η μέρα ήταν ηλιόλουστη. Το βράδυ της ίδιας μέρας, οι κάτοικοι των σπιτιών που βρίσκονταν στο πάνω άκρο του χωριού, είδαν να ρέει θολό νερό, που προερχόταν από διεύθυνση, που δεν υπήρχε πηγή. Ανησύχησαν και ειδοποίησαν τους γείτονες. Σε λίγο άκουσαν κτυπήματα ογκόλιθων, που κυλούσαν αργά στον κατήφορο προς το χωριό. Σήμαναν συναγερμό, χτύπησαν την καμπάνα και ειδοποίησαν και τους υπόλοιπους κατοίκους του χωριού καθώς και εκείνους που έμεναν στην Καρυά (την εποχή εκείνη μερικές οικογένειες προτιμούσαν να κατοικούν το χειμώνα στον οικισμό Καρυά που βρίσκεται ανατολικότερα της Βρυσούλας αλλά πιο κοντά στα κτήματά τους). Όμως οι πρώτοι βράχοι έφταναν στο χωριό και άρχισαν να καταπλακώνουν τα πρώτα σπίτια και να ρίχνουν κάτω τις πελώριες λεύκες που στόλιζαν το χωριό. Οι κάτοικοι για να φυλαχτούν, μαζεύτηκαν στο σχολείο του χωριού, που βρισκόταν έξω από το χωριό στην ανατολική του πλευρά. Όταν ξημέρωσε, το «κινούμενο» βουνό είχε καταπλακώσει τα περισσότερα σπίτια του μισού χωριού και απειλούσε αρκετά άλλα. Όλοι μαζί άρχισαν, να βοηθούν στο άδειασμα των σπιτιών, που κινδύνευαν. ¶λλωστε η ταχύτητα του κινούμενου όγκου είχε μειωθεί. Στο τελευταίο σπίτι, που βρισκόταν στο κάτω άκρο του χωριού πρόλαβαν να κατεβάσουν τα κεραμίδια και να βγάλουν και τα κουφώματα από τις πόρτες και τα παράθυρα. Μετά από 24 ώρες η ροή της λάσπης και των βράχων σταμάτησε. Συνολικά είχε διανύσει μερικές εκατοντάδες μέτρα, αλλά πρόλαβε να καταστρέψει το μισό χωριό. Το υπόλοιπο μισό έμεινε άθικτο. Δυστυχώς κρατική μέριμνα εκείνη την περίοδο δεν υπήρχε με δεδομένο μάλιστα το γεγονός ότι ήταν στην περίοδο ξενικής κατοχής, έτσι ο κόσμος έφτιαχνε αυτοσχέδιες και φτηνές κατασκευές για να καλύψει τις ανάγκες του. Χρησιμοποίησαν κάθε είδους υλικά. Έφτιαχναν πλίθες και κατασκεύαζαν τοίχους. Με κυπαρίσσια, καλάμια και πισσόχαρτο κατασκεύαζαν τις στέγες. Με κυπαρίσσια, καλάμια και λάσπη έφτιαχναν τις μεσοτοιχίες. Με τη σταδιακή μεταφορά του χωριού στη νέα τοποθεσία, καταστράφηκαν και τα περισσότερα σπίτια που είχαν μείνει άθικτα από την κατολίσθηση. Μετά την Κατοχή, στις 3 Νοεμβρίου 1946 με ΒΔ, που δημοσιεύτηκε στο ΦΕΚ 373Α/31-12-46, εγκρίθηκε η μεταφορά του χωριού στην τοποθεσία Παλιοχώρι. Ήταν κάτι που το ζητούσαν οι κάτοικοι, για να μπορέσουν να ζήσουν κι αυτοί μαζεμένοι σε ένα χωριό κι όχι διάσπαρτοι εδώ κι εκεί. Με το Β.Δ. 556 της 2-8-71 το χωριό μετονομάστηκε σε Νέες Βρυσούλες. Το 1940 είχε 263 κατοίκους, το 1951 είχε 224 και στην απογραφή του 1991 είχε 173.
Οι Βρυσούλες (πρώην Τσερεγούνι) βρίσκονται ανατολικά της Ζάχολης, 1.500 μέτρα από το Κούτσι. Το 1912 το Τσερεγούνι περιλάμβανε και τους οικισμούς Κούτσι και Καρυές. Μετονομάστηκε σε Βρυσούλες το 1927 με το Δ. 9-9-27 ΦΕΚ 206/1927. Στην απογραφή του 1851 είχε 110 κατοίκους, το 1961: 207 και στην τελευταία απογραφή ο οικισμός Καρυά 70 κατοίκους και οι Νέες Βρυσούλες 172. Η ονομασία Τσερεγούνι είναι Τουρκική και σημαίνει τόπος εξορίας όπως λένε πληροφορίες παλιών χωριανών.
Το χωριό αυτό είχε τραγική μοίρα. Στις 5 Μαρτίου του 1942, μετά από τρομερή νεροποντή, συγκεντρώθηκε το νερό στη βόρεια πλευρά του χωριού με αποτέλεσμα να αρχίσει να υποχωρεί το έδαφος και να κατολισθαίνει το δυτικό μέρος του χωριού. Οι κάτοικοι έντρομοι μάζεψαν όσα πράγματα μπορούσαν να σηκώσουν και κατέφυγαν άλλοι στον οικισμό Καρυά στα αγροτόσπιτα και άλλοι στα ερημοκλήσια και στις σπηλιές^ το χωριό μετά από δύο εικοσιτετράωρα χάθηκε από την επιφάνεια της γης. Αργότερα ορίστηκε η καινούργια θέση του χωριού στην τοποθεσία Παλιοχώρι, άρχισε η ανοικοδόμηση το 1950 και τελείωσε το 1955, με δάνειο που πήραν οι κάτοικοι από την Κτηματική Τράπεζα, και σε οικόπεδα που είχαν δοθεί με κλήρο. Το χωριό ονομάστηκε Νέες Βρυσούλες. Στην αρχή κατοικήθηκε από 60 έως 70 οικογένειες.
Στο κέντρο του χωριού είναι η εκκλησία του Αγίου Γεωργίου, στην οποία έχουν μεταφερθεί όλα τα ξυλόγλυπτα και οι εικόνες της παλιάς εκκλησίας. Η βρύση, το σχολείο και το Κοινοτικό γραφείο είναι το ένα κοντά στο άλλο. Στους Εθνικούς αγώνες 1912-22 δεν αναφέρονται θύματα. Πενήντα κάτοικοι είχαν μεταναστεύσει στην Αμερική. Δεν αναφέρονται εκτελέσεις από τους αντάρτες την εποχή της γερμανικής Κατοχής το 1941-1944. Ένας εκτελέστηκε από τους Γερμανούς (συνελήφθη στο τελευταίο μπλόκ στις 29 Αυγούστου το 1944), ο Χρήστος Γ. Βαλιμίτης.
Από το γέροντα Πολυχρονόπουλου Ιωάννη του Βασιλείου, 90 ετών, πληροφορούμεθα ότι "το έτος 1827, μετά τη μάχη με τον Ιμπραήμ, ένας Βαλιμίτης που είχε αδελφοποιτό του έναν Παναγόπουλο από το Ξανθοχώρι, ήταν στ’ ασκέρι του Νικηταρά και έφυγαν και πήγαν με τον Γιαννάκη Νοταρά στην Αθήνα και έλαβαν μέρος στη μάχη και σκοτώθηκε ο Νοταράς και τότε πιάσανε αιχμάλωτο τον Παναγόπουλο και ήταν να του κόψουνε το κεφάλι να το στείλουν στην Πύλη, αλλά ο Μπόγιας του Καραλή ήταν απ’ το Καμάρι και τον γνώρισε και τον ελευθέρωσε και ήρθε στο χωριό όταν του κάνανε τα σαράντα στην εκκλησία και παρουσιάστηκε και κάναν μεγάλη χαρά". Από το περιστατικό αυτό εικάζουμε τη συμμετοχή του χωριού στην Επανάσταση του 1821.
Στα πρώτα χρόνια της ζωής του χωριού οι κάτοικοι ασχολούνταν κυρίως με την κτηνοτροφία. Αναφέρεται χαρακτηριστικά ότι το 1885 το χωριό είχε 5.000 έως 8.000 γιδοπρόβατα και όταν το πρώτο κοπάδι ήταν στο Καμάρι στην Αγία Ελένη, το τελευταίο δεν είχε ακόμη ξεκινήσει απ’ το Τσερεγούνι. Την εποχή του Όθωνα ένας ονομαστός ληστής που δρούσε στην περιφέρεια ήταν ο Κοκάλας.
Σήμερα οι κάτοικοι του χωριού ασχολούνται με την καλλιέργεια της γης, σταφιδοκαλλιέργεια, ελιές και μηλιές.
Φθάνοντας κανείς στο Τσερεγούνι από το Κούτσι, όταν σταθεί στη θέση Προσκυνητάρι, βλέπει νοτιοανατολικά το χωριό Δεντρό, στο κέντρο μακριά το Παναρίτι και αριστερότερα το Μάρκασι. Πέρα μακριά φαίνεται η Ζήρια με τις δύο κορφές της και νοτιοδυτικά το Μαυριόρος. Λίγο χαμηλότερα φαίνεται το Ξανθοχώρι με το εύφορο οροπέδιο γεμάτο από αμπέλια και ελιές.
Σήμερα το χωριό το εκπροσωπεί στον δήμο Ξυλοκάστρου το τοπικό συμβούλιο, που το αποτελούν οι:
Ιωάννης Πολυχρονόπουλος (Πρόεδρος Τ.Σ.), Γεώργιος Πολυχρονόπουλος, και Χριστόπουλος Νικόλαος.