korinthia.net
Δήμος Ξυλοκάστρου

Καμάρι

(Οικισμοί: Καμάρι, Καριώτικα)

Χωριό που βρίσκεται στο βόρειο τμήμα του νομού, δυτικά του Ξυλοκάστρου, στις ακτές του Κορινθιακού Κόλπου, πάνω στην παλαιά εθνική οδό Κορίνθου - Πατρών. Ανήκει στον Δήμο Ξυλοκάστρου. Έχει 1.100 περίπου κατοίκους, οι οποίοι ασχολούνται κυρίως με τη γεωργία.
Το Καμάρι, πριν από την Επανάσταση, ήταν ακατοίκητο. Αποτελούσε πέρασμα κάθε κατακτητή και δέχονταν τα εδάφη του την καταστροφή και την ερήμωση. Άνθρωπος δεν μπορούσε να στεριώσει σε τούτο το εύφορο μέρος, που ήταν τσιφλίκι των Τούρκων αγάδων. Το Καμάρι το κατοικούσε ο αγάς με τη φρουρά του και ασκούσε ένα είδος αστυνομίας στην περιοχή. Μέχρι τα τελευταία χρόνια σωζόταν ένας πύργος τούρκικος κάτω απ' τη σημερινή εκκλησία του Καμαρίου, ""Άγιος Γεώργιος"", και έφερε το όνομα του τελευταίου Τούρκου ιδιοκτήτη Χαλήλ αγά.
Ο Γουλιέλμος Λικ στο βιβλίο του ""Ταξίδι στο Μοριά"" αναφέρει για το Καμάρι:
""Στις 26 Απριλίου του 1806, προχωρώντας λοξά κατά μήκος της ακροθαλασσιάς, φτάνω στο χάνι του Καμαρίου. Αυτό το χάνι βρίσκεται στους πρόποδες του οξυκόρυφου βουνού."".
Για το ίδιο χάνι κάνει αναφορά και ο λόγιος κληρικός Διονύσιος Πύρρος (1744-1853) στο βιβλίο του ""Ελλάδος Περιήγησις"". ""Η κορυφή ης κάτωθεν κείται το πανδοχείο το λεγόμενον Καμάρας είναι η θέσις της Δονούσας."".
Ο Γουλιέλμος Γκελ, που περιόδευσε την Ελλάδα το 1807, αναφέρει το Καμάρι ως χωριό στην παραλία αριστερά ερχόμενος από Πάτρα.
Ο Πουκεβίλ, όταν έφτασε στο Καμάρι έμεινε γοητευμένος.
Να τι γράφει την εποχή εκείνη: ""Σε λίγο παίρνουμε και μεις το δρόμο για το Καμάρι, ενώ παρατηρούμε και σπουδάζουμε τα γύρω βουνά της Σικυωνίας, που λες πως είναι καμωμένα από γύψο. Προχωρούμε και απολαμβάνουμε την ευωδιά που ξεχύνουν από παντούθε οι ασφόδελοι και οι αμαρυλλίδες, τα φθινοπωρινά αυτά λουλούδια, που, ως την καρδιά του χειμώνα, στολίζουν τις εξοχές της Ελλάδας. Ο ήλιος έχει δύσει πια, όταν σε λίγο προβάλλει ο υπηρέτης, που είχαμε στείλει. Μας αναγγέλλει ότι το Χάνι, που βρισκόταν στο Καμάρι, είναι εγκαταλελειμμένο πια και ότι πρέπει να ζητήσουμε κατάλυμα σε κάποιο φιλόξενο σπίτι του Καμαριού, εκτός αν προτιμάμε να περάσουμε τη νύχτα στο δάσος. Είπα πιο πάνω ότι περάσαμε τη νύχτα στο Καμάρι. Κοιμηθήκαμε έξω στο ύπαιθρο, όπως άλλωστε και οι οικοδεσπότες, για να γλιτώσουμε από τα ζωύφια, που πλημμυρίζουν τα σπίτια της Ελλάδας δια το καλοκαίρι και το φθινόπωρο, ως τις αρχές του χειμώνα. Ο ουρανός ήταν ολοκάθαρος, το αεράκι έπνεε απαλό και ποτέ ύπνος τόσο βαθύς, δεν μου έκλεισε τα βλέφαρα. Όταν άνοιξα τα μάτια, ο ήλιος άρχιζε να λευκαίνει τις κορφές του Ελικώνα και του Παρνασσού"".
Πολλές είναι οι εκδοχές για το πως πήρε το όνομά του το Καμάρι. Από την ίδρυσή του αναφέρεται με το σημερινό του όνομα χωρίς καμιά παραλλαγή. Σ' ένα χάρτη που τυπώθηκε το 1872 από το Ρώσο φιλέλληνα Πετρώφ, σημειώνεται ως Καμάρη (με ήτα (η) το τελευταίο γράμμα), ενώ σήμερα γράφεται με γιώτα (ι).
Αυτή είναι και η μόνη παραλλαγή.
Οι πιθανότερες εκδοχές για την ονομασία είναι:
1. Το Καμάρι πήρε το όνομά του από τις αψίδες (καμάρες) αρχαίου υδραγωγείου που βρίσκονταν στο Ανατολικό τμήμα προς την περιοχή του Κριού ποταμού.
2. Η δεύτερη εκδοχή είναι ότι πήρε το όνομά του από ένα πανδοχείο (χάνι), το λεγόμενο ""Καμάρας"" που βρισκόταν στους πρόποδες του βουνού, ανατολικά του οικισμού των Καρυώτικων, σ' ένα πλάτωμα του εδάφους. Σύμφωνα με πληροφορίες, ήταν ακριβώς πάνω από τον εθνικό δρόμο, 200 μέτρα και επί του σημερινού δρόμου που οδηγεί στο μοναστήρι, ακριβώς στη διασταύρωση προς τα Καρυώτικα και το Α. Καμάρι. Στη θέση αυτή μέχρι το 1970 υπήρχε πέτρινη βρύση με σκαλισμένη επιγραφή: ""Ευριπίδης Αντωνόπουλος, Δήμαρχος Τρικάλων"". Οι Ιταλοί που κατασκήνωσαν στην περιοχή το 1942, κατασκεύασαν με τσιμέντο μια λακκούβα μεγάλη στη βρύση για να πίνουν τα ζώα τους νερό. Το νερό ήταν αρκετό και το χρησιμοποιούσαν για πότισμα χωραφιών. Το νερό χάθηκε το 1980 περίπου από τα φουρνέλα του νταμαριού και από τις γεωτρήσεις που έγιναν πιο πάνω. Η βρύση τελικά θυσιάστηκε για χάρη του αμαξωτού δρόμου.
Το 1836 ο βασιλιάς Όθωνας χορήγησε στην Πηνελόπη Καραϊσκάκη, αρραβωνιαστικιά του Ανδρέα Σωτ. Νοταρά, 500 παλαιά στρέμματα στην περιοχή του Καμαρίου.
Στο Καμάρι υπάρχει η περιοχή Μεσσηνέζη. Ο Μεσσηνέζης ήταν μηχανικός από το Αίγιο και παντρεύτηκε τη Μαριγώ Νοταρά, κόρη του Ανδρέα Σπ. Νοταρά.
Πρώτοι οικιστές της περιοχής ήταν κάποιος Καμαριώτης που κατοίκησε δυτικά του ναού του αγίου Γεωργίου και ο Τσαλδάρης που κατοίκησε βόρεια του αγίου Γεωργίου. Οι δύο αυτοί οικιστές έχτισαν τα σπίτια τους γύρω στο 1850 και σώζονται μέχρι σήμερα.
Στη συνέχεια η περιοχή άρχισε να κατοικείται από κατοίκους των ορεινών χωριών και κυρίως από την Καρυά, Γελλήνη, Ξανθοχώρι. Οι Καρυώτες εγκαταστάθηκαν στους πρόποδες του βουνού της Παναγίας και ίδρυσαν τον οικισμό ""Καρυώτικα"". Άποικοι από το χωριό Ράχωβα των Καλαβρύτων εγκαταστάθηκαν δυτικά των Καρυώτικων και ίδρυσαν τα ""Αραχωβίτικα"".
Το 1834 το Καμάρι υπαγόταν στο δήμο Αιγείρας μαζί με το Πιτσά, Σκούπα, Λούζι, Λουτρό. Το 1860 υπάγεται στο δήμο Τρικάλων μαζί με το Ξυλόκαστρο, Καρυά, Γελλήνη, Μάζι, Σοφιανά, Ζούγρα, Δενδρό, Συκιά.
Η κοινότητα Καμαρίου συνεστήθη με το Β.Δ. της 31.8.1912 με έδρα το Καμάρι και οικισμούς το Άνω Καμάρι και τα Καρυώτικα.
Οι πρώτοι κάτοικοι του χωριού ασχολούνταν με την κτηνοτροφία. Όταν εγκαταστάθηκε ο Τσαλδάρης στο Καμάρι, ασχολήθηκε με την καλλιέργεια και το εμπόριο της σταφίδας. Καλλιεργούσαν ακόμα σιτάρι, κριθάρι, λαθούρι και αμπέλια. Αργότερα, νέες καλλιέργειες μπαίνουν στη ζωή των κατοίκων. Αχλαδιές, βερικοκιές, λεμονιές, πορτοκαλιές, ελιές, αντικαθιστούν τις παλιές καλλιέργειες. Σήμερα, τα φυτώρια οι ελιές, οι βερικοκιές, και οι λεμονιές είναι οι κύριες ασχολίες των αγροτών της περιοχής.
Το 1874 περιηγήθηκε το Καμάρι ο Αυστριακός δούκας της Τοσκάνης Λουδοβίκος Σαλβατόρ. Γράφει για το Καμάρι:
""Στην παραλία παρουσιάζεται το χωριό Καμάρι, μπροστά από ένα χαμηλό μύτικα του μακριά προβάλλοντος ακρωτηρίου Αυγό. Πίσω από το χωριό, μετά από μια επιφάνεια καλυμμένη με χωράφια και μαύρες σταφίδες, υψώνεται σε τρία κλιμακωτά επίπεδα μαργελωδών απότομων πλευρών με γκρεμισμένες κροκαλοπαγείς μάζες, το δεσπόζον κωνικό βουνό της Παναγίας. Το βουνό είναι τεράστιο, ενώνεται με το μεγαλοπρεπές Πιτσαδέικο, το οποίο και υπερπηδά και καταλήγει στο ύψωμα Αυγό. Το Καμάρι έχει μερικά σπίτια στην παραλία και τα άλλα λίγο μακρύτερα προς τη στεριά. Όλα είναι πέτρινα, έχουν περίπτερες στέγες, σωληνωτές, πολλά έχουν επίσης τετράγωνες καμινάδες, πέτρινες κονσόλες στις πόρτες και παράθυρα με ημικυκλικά τόξα. Κατοικούν εδώ περίπου 90 άτομα. Ένα παλιό σπίτι παρουσιάζει ακόμα οχυρές γωνίες. Ήταν κάποτε το εξοχικό του Κιαμίλ Μπέη και δωρίθηκε στο σημερινό ιδιοκτήτη Σπυρίδωνα Λαλιωλίτη, συγγενή του Νοταρά, καθώς τον καιρό της επανάστασης για ανεξαρτησία διενεμήθη η τούρκικη περιουσία. Το χωριό έχει πέντε εκκλησίες. Την Αγία Ελένη και τον Άγιο Γεώργιο, τον Άγιο Δημήτριο, την Αγία Βαρβάρα και την Παναγία της Κορυφής. Δίπλα στον Άγιο Γεώργιο φυτρώνει μια κουτσουπιά, ενώ έχει προβάλλουσα αψίδα και μια επίπεδη οροφή με ωοειδή θόλο. Το ξύλινο καμπαναριό υψώνεται εντελώς απομονωμένο. Το νεκροταφείο δίπλα στην εκκλησία παρουσιάζει μερικούς χτισμένους τάφους, μερικούς οριοθετημένους και φανάρια σε ξύλινους πάσσαλους. Το χωριό έχει πολλά σε επίπεδο έδαφος λιθόστρωτα πηγάδια, ενώ παίρνει νερό και από τον πλησίον ποταμό. Το νερό των πηγαδιών χρησιμοποιείται για την ύδρευση. Στους περιβαλλόμενους από κυπαρίσσια κήπους βλέπουμε αμυγδαλιές, μουριές και μερικές λεμονιές και πορτοκαλιές. Εδώ παράγουν μικρές ποσότητες μεταξιού και κατασκευάζουν θαυμάσιους τάπητες και υφάσματα. Πίσω από το χωριό, στους πρόποδες των υψωμάτων, βρίσκονται τέσσερις μικρές ομάδες σπιτιών, οι οποίες επίσης φέρουν το όνομα Καμάρι. Η μία, η οποία είναι χτισμένη επάνω από την απότομη όχθη, ονομάζεται Επάνω Καμάρι. Κοντά στην τελευταία προς τα δυτικά καλλιεργούνται ωραίες καρυδιές. Τα σπίτια είναι χτισμένα με πλίθες ή με πέτρες και ξυλοδεσιές. Από το Καμάρι, μπορεί κανένας να φθάσει σε 4 ώρες στα Τρίκαλα.
Από την από τα δύο υψώματα σχηματιζόμενη μικρή κοιλάδα, περνάει ο ποταμός Φόνισσα μέσα από μια υψηλή και απότομη χαράδρα, σε τρεις κύριες στροφές προς τη θάλασσα, ανάμεσα από άσπρες κροκαλοπαγείς μάζες με μυρτιές, σκίνα, δάφνες. Προς τα κάτω σχηματίζει την απότομη σκυρόστρωτη και μερικώς αμμώδη κοίτη του ποταμού, κατόπιν ακόμη μια στροφή και διχάζεται σε διπλή εκβολή με μια αγροτική έκταση στο μέσον.
Το 1886 λειτούργησε σχολείο στο Καμάρι και στεγαζόταν στο σπίτι του Ηλία Μουρίκα. Κρατικό διδακτήριο κατασκευάστηκε το 1908 και λειτούργησε τον ίδιο χρόνο με πρώτο δάσκαλο τον Κων/νο Μπακανάκη. Το 1986 το Καμάρι απόκτησε καινούργιο σύγχρονο 4/θέσιο δημοτικό σχολείο.
Δάσκαλοι που υπηρέτησαν στο σχολείο του Καμαρίου είναι:
Μπακανάκης Κων. - Ράϊκος - Γκολφινόπουλος Κων. - Μπότσος Κων. - Οικονομόπουλος Κων. - Πανταζοπούλου Αφροδ. - Γρουμπού Παναγ. - Βουρνάζος Κων. - Παλαιολόγου Ευριδ. - Κουκίου Παναγ. - Μεντζέλος -Παπαθανασίου Θανούλα - Ματσούκας Βλ. - Λαζανά Μαρ. - Ραυτοπούλου Κων. - Κίντζου Ελ. - Καλούδη Ελ. - Κούρτη Στ. - Δούκας Γεώργ. - Μπισιώτου Αθ. - Τσακίρη Ευαγ. - Γρουμπού Πην. - Παπανδρεάδη Ειρ. - Απελάτος Δημ. - Παπαγιαννοπούλου Βασ. - Ιωάννου Ιωα. - Ζαπαντιώτη Βασ. - Νικολούλια Αγγ. - Καρβελά Ροδ. - Λιανός Ιωάν. - Έξαρχος Σπ. - Καββέτσος Χρ. - Νικολοπούλου Πην. - Μπερδούση Παναγ.- Γκοβότσος Βλ. - Γκοβότσου Αθ. - Καρούκη Ειρ. - Ελευθερίου Νικ. - Πολυχρονοπούλου Αγγ. - Σκούφτης Μιχ. - Παπανικολάου Παν. - Νούλας Αθ. - Κούρτη Νίκη - Γκρέστας Νικ. - Τσιβιντζή Αικ. - Παλυβού Ευγ. - Καρούσια Βασ.
Το 1972 ιδρύθηκε και νηπιαγωγείο στο οποίο υπηρέτησαν οι: Αποστολοπούλου Χρ. - Πεφάνη Σταμ. - Μεγρέμη Κων. - Παπαδοπούλου Αλεξ. - Μπόρου Μαρίνα.
Ως πρόεδροι της κοινότητος προσέφεραν τις υπηρεσίες τους οι: Ι. Καραβούλης, Κ. Αθανασόπουλος, Σ. Πλασσαράς, Γ. Αλογογιάννης, Γ. Παπαϊωάννου, (1932) Κ. Μπότσος, (1934) Γ. Κλαδούχος, (1936) Α. Μπότσος, (1946) Π. Παπαϊωάννου, (1952) Α. Παπαϊωάννου, (1953) Κ. Κλαδούχος, (1955) Θ. Αλογογιάννης, (1957) Α. Κλαδούχος, (1959) Θ. Γλάστρας, (1962) Α. Παπαϊωάννου, (1963) Χ. Τσαγρής, (1964) Α. Καπλάνης, (1966) Α. Τσαγρής, (1967) Δ. Λιάκουρας, (1967) Χ. Τσαγρής, (1975) Α. Θεοδοσόπουλος, (1976) Χ. Τσιπάς, (1977) Δ. Παπαργυρίου, (1979) Χ. Αλογογιάννης, (1983) Η. Θεοδοσόπουλος, (1987, 1991, 1994) Ν. Πουλακίδας, (1998) Σκουβαράς.
Σήμερα το τοπικό συμβούλιο που εκπροσωπεί το ιστορικό χωριό στο δήμο Ξυλοκάστρου το αποτελούν οι:
Σιετής Κωνσταντίνος, Τσαγρής Ιωάννης, Τσεκούρας Ανδρέας, Καβέτσου Κωνσταντίνα και Χριστόπουλος Χρήστος.
Για την καλύτερη εμπορία και διακίνηση των προϊόντων του χωριού είχαν ιδρυθεί συνεταιρισμοί: Το 1936 ο ""πωλήσεως σταφιδοκάρπου"" και άλλος παρόμοιος το 1937. Το 1958 ο συνεταιρισμός ""πωλήσεως δενδρυλλίων"". Το 1961 ιδρύθηκε ο ΣΠΕ (συνεταιρισμός πωλήσεως εσπεριδοειδών. Το 1979 μια ομάδα παραγωγών ιδρύει το ΣΕΠΑΠ (συνεταιρισμός επεξεργασίας αγροτικών προϊόντων).
Πρώτος έμπορος στο Καμάρι ήταν ο Επαμεινώνδας Τσαλδάρης ο οποίος ασχολήθηκε με το εμπόριο της σταφίδας. Αργότερα, από το 1915 μέχρι το 1940, ασχολήθηκαν με το εμπόριο της σταφίδας ως εξαγωγείς οι Καββέτσος, Παν. Μπότσος, Παπαδάκης και Παπαγιάννης. Μετά το 1950 ο Γιάννης Γλαστρής με το γιο του Φάνη, μονοπωλούσαν το εμπόριο της σταφίδας στην περιοχή.